Quốc hội đã thông qua Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2025, có hiệu lực từ 01/4/2026
- Chuyển dịch từ cách tiếp cận hình thức sang bản chất
Trước sửa đổi, Điều 74 chủ yếu được áp dụng theo hướng đối chiếu cơ học giữa các dấu hiệu, dẫn đến việc nhiều nhãn hiệu bị từ chối chỉ vì tồn tại các yếu tố trùng lặp về mặt hình thức. Tuy nhiên, quy định sau sửa đổi đã định hướng rõ ràng rằng việc đánh giá phải dựa trên ấn tượng tổng thể của nhãn hiệu trong nhận thức của người tiêu dùng liên quan.
Sự thay đổi này làm giảm đáng kể tính chủ quan và cứng nhắc trong hoạt động thẩm định.
a) Khẳng định vai trò của “người tiêu dùng liên quan”
Việc bổ sung yếu tố “người tiêu dùng liên quan” đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc nội luật hóa các chuẩn mực quốc tế. Theo đó, khả năng phân biệt không còn được đánh giá trong trạng thái trừu tượng, mà phải gắn với:
- mức độ chú ý của người tiêu dùng,
- điều kiện thị trường cụ thể,
- đặc thù của hàng hóa/dịch vụ.
Cách tiếp cận này tương đồng với thực tiễn của EUIPO và án lệ của Tòa án Công lý Liên minh châu Âu.
b) Phân tầng yếu tố cấu thành nhãn hiệu
Một điểm tiến bộ đáng chú ý là việc thừa nhận rõ hơn sự phân biệt giữa:
- yếu tố có khả năng phân biệt mạnh, và
- yếu tố mô tả hoặc thông dụng.
Điều này cho phép cơ quan thẩm định và các bên tranh chấp tập trung vào yếu tố chi phối (dominant element) khi đánh giá khả năng gây nhầm lẫn.
Đây là cơ sở quan trọng để bác bỏ các lập luận mang tính hình thức, chẳng hạn như việc chỉ dựa vào sự trùng lặp một phần ký tự.
c) Mở rộng cơ chế công nhận khả năng phân biệt thông qua sử dụng
Quy định mới tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc công nhận khả năng phân biệt đạt được thông qua quá trình sử dụng (secondary meaning). Điều này đặc biệt có ý nghĩa đối với:
- nhãn hiệu ban đầu có tính mô tả,
- nhưng đã được thị trường thừa nhận rộng rãi.
Cơ chế này góp phần cân bằng giữa yêu cầu bảo hộ và thực tiễn kinh doanh.
- Kết luận
Có thể nhận định rằng, sửa đổi Điều 74 năm 2026 đã tạo ra sự chuyển dịch mang tính hệ thống:
- Từ so sánh hình thức → sang đánh giá nhận thức thị trường
- Từ đồng nhất các yếu tố → sang phân tích yếu tố chi phối
- Từ quy định khung → sang định hướng áp dụng cụ thể
Những thay đổi này không chỉ nâng cao tính minh bạch và dự đoán của pháp luật, mà còn mở rộng đáng kể không gian lập luận pháp lý trong các tranh chấp liên quan đến nhãn hiệu.
INNETCO